29 maja 2026 r. Sejm uchwalił ustawę wprowadzającą do Prawa oświatowego przepisy dotyczące funkcjonowania spółdzielni uczniowskich. Przed zakończeniem procesu legislacyjnego projekt musi jeszcze zostać rozpatrzony przez Senat i podpisany przez Prezydenta RP, jednak wiele wskazuje na to, że już wkrótce szkoły otrzymają długo oczekiwane i jednoznaczne regulacje w tym zakresie.
To istotna zmiana dla środowiska edukacyjnego. Choć spółdzielnie uczniowskie działają w polskich szkołach od dziesięcioleci, do tej pory brakowało szczegółowych przepisów określających ich status, zasady funkcjonowania czy zakres możliwej działalności. W praktyce szkoły opierały się przede wszystkim na tradycji ruchu spółdzielczego, dobrych praktykach oraz własnych interpretacjach obowiązujących przepisów.
Czym będą mogły zajmować się spółdzielnie uczniowskie?
Zgodnie z uchwalonymi przepisami spółdzielnia uczniowska będzie dobrowolnym zrzeszeniem uczniów działającym przy szkole lub placówce oświatowej. Jej celem będzie nie tylko popularyzacja wiedzy o spółdzielczości, ale również rozwijanie przedsiębiorczości, odpowiedzialności, gospodarności oraz umiejętności współpracy.
Nowe przepisy przewidują możliwość prowadzenia przez spółdzielnie działalności usługowej, handlowej i wytwórczej na rzecz szkoły oraz uczniów. Będą one mogły również realizować działania społeczno-kulturalne, edukacyjne i promocyjne skierowane do społeczności szkolnej i lokalnej.
Jednocześnie ustawodawca wyraźnie wskazał, że działalność spółdzielni uczniowskich nie będzie działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów prawa przedsiębiorców. Ma to uprościć ich funkcjonowanie i usunąć wiele wątpliwości, które pojawiały się dotychczas.
Nauka przez praktykę
W czasach, gdy coraz więcej mówi się o potrzebie rozwijania kompetencji przyszłości, spółdzielnie uczniowskie mogą stać się jednym z najbardziej praktycznych narzędzi edukacyjnych dostępnych w szkołach.
Prowadzenie wspólnego przedsięwzięcia wymaga bowiem planowania działań, podziału obowiązków, odpowiedzialności za podejmowane decyzje, współpracy w grupie, zarządzania środkami finansowymi czy kontaktów z odbiorcami. Są to kompetencje niezwykle przydatne zarówno w życiu zawodowym, jak i społecznym.
Dlatego właśnie przedsiębiorczość warto rozumieć szerzej niż tylko jako zakładanie i prowadzenie firmy. To przede wszystkim postawa życiowa oparta na inicjatywie, samodzielności, kreatywności oraz gotowości do działania na rzecz własnego rozwoju i dobra wspólnego.
Temat bliski Polskiej Fundacji Społeczeństwa Przedsiębiorczego
Dla Polskiej Fundacji Społeczeństwa Przedsiębiorczego jest to szczególnie ważny kierunek zmian.
Już ponad dekadę temu nasza Fundacja realizowała projekty edukacyjne promujące przedsiębiorczość społeczną oraz ideę spółdzielczości uczniowskiej w szkołach (“Nasza pierwsza spółdzielnia“, “Przedsiębiorczość społeczna. Lubię to!“). Od wielu lat konsekwentnie wspieramy działania rozwijające przedsiębiorcze postawy, pokazując, że przedsiębiorczość nie jest wyłącznie zagadnieniem ekonomicznym, ale ważnym elementem aktywności obywatelskiej i społecznej.
Dlatego z dużym zainteresowaniem śledzimy postępy prac legislacyjnych. Równolegle prowadzimy prace koncepcyjne nad przyszłymi działaniami, które mogłyby zostać skierowane do szkół z Pomorza Zachodniego. Widzimy w nowych regulacjach szansę na stworzenie nowoczesnych programów edukacyjnych, pozwalających młodym ludziom zdobywać praktyczne doświadczenia związane z przedsiębiorczością, współpracą i aktywnością społeczną.
Nowe możliwości dla szkół i uczniów
Jeżeli proces legislacyjny zakończy się zgodnie z obecnym harmonogramem, szkoły już wkrótce otrzymają narzędzia prawne pozwalające na rozwijanie spółdzielczości uczniowskiej w bardziej uporządkowany i bezpieczny sposób.
Może to być początek nowego etapu w edukacji przedsiębiorczości w Polsce – etapu, w którym uczniowie będą zdobywać wiedzę nie tylko podczas lekcji, ale również poprzez realne działania realizowane wspólnie z rówieśnikami na rzecz swojej szkoły i lokalnej społeczności.