Jak młodzież ocenia swoje możliwości wpływania na życie szkoły? Czy samorządy uczniowskie skutecznie reprezentują interesy uczniów? Co zachęca młodych ludzi do aktywności, a co ją ogranicza? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań poszukamy w badaniu ankietowym, które rozpoczynamy właśnie w siedmiu szkołach ponadpodstawowych województwa zachodniopomorskiego.
Badanie jest jednym z kluczowych działań projektu „Młodzi mają głos – samorządy uczniowskie w działaniu”, realizowanego przez Polską Fundację Społeczeństwa Przedsiębiorczego w ramach Rządowego Programu Fundusz Młodzieżowy na lata 2022-2033.
Chcemy poznać rzeczywisty głos uczniów
Punktem wyjścia naszego projektu jest przekonanie, że skuteczna samorządność uczniowska powinna opierać się na rozpoznaniu potrzeb całej społeczności szkolnej, a nie wyłącznie opinii najbardziej aktywnych przedstawicieli samorządu.
Dlatego zaplanowaliśmy szerokie badanie ankietowe, którego celem będzie diagnoza sytuacji młodzieży, jej aktywności społecznej, poczucia sprawczości oraz możliwości uczestniczenia w podejmowaniu decyzji dotyczących funkcjonowania szkoły.
Kwestionariusz obejmuje 23 pytania dotyczące m.in.:
- poczucia wpływu uczniów na życie szkoły oraz traktowania ich opinii i pomysłów,
- znajomości i oceny działalności samorządu uczniowskiego,
- doświadczeń związanych z konsultowaniem decyzji szkolnych,
- dotychczasowej aktywności społecznej i obywatelskiej młodzieży,
- barier utrudniających angażowanie się w inicjatywy szkolne,
- potrzeb, oczekiwań i propozycji zmian zgłaszanych przez uczniów,
- umiejętności i form wsparcia potrzebnych do skutecznego działania,
- preferowanych sposobów komunikowania się z młodzieżą.
Zależy nam na poznaniu nie tylko tego, co uczniowie myślą o funkcjonowaniu swoich szkół, ale również tego, co chcieliby w nich zmienić i czy czują, że mają realne możliwości wprowadzania takich zmian.
Co najmniej 60% uczniów każdej szkoły
Badanie zostanie przeprowadzone w siedmiu szkołach uczestniczących w projekcie. Zakładamy, że ankietę wypełni co najmniej 60% uczniów każdej placówki, a łączna liczba odpowiedzi wyniesie minimum 1000.
Ankietyzacja potrwa do 13 listopada 2026 r. i będzie realizowana przy współpracy z dyrekcjami szkół, opiekunami samorządów uczniowskich oraz wychowawcami klas.
Uczniowie będą mogli wypełnić kwestionariusz online, m.in. podczas godzin wychowawczych. Linki i kody QR umożliwiające udział w badaniu zostaną udostępnione bezpośrednio w szkołach objętych projektem.
Udział w ankiecie jest dobrowolny i anonimowy, a jej wypełnienie powinno zająć około 15 minut.
Siedem raportów szkolnych i jedna diagnoza zbiorcza
Za przygotowanie narzędzia badawczego, analizę zgromadzonych danych oraz opracowanie wyników odpowiada zespół badawczy z Uniwersytetu Szczecińskiego.
Efektem badania będzie osiem opracowań diagnostycznych: siedem indywidualnych raportów, po jednym dla każdej szkoły, oraz raport zbiorczy przedstawiający najważniejsze wyniki i wnioski z całego przedsięwzięcia.
Raporty szkolne, których przygotowanie planowane jest na grudzień, zostaną udostępnione samorządom uczniowskim, ich opiekunom oraz dyrekcjom szkół. Pozwolą lepiej zrozumieć potrzeby młodzieży, wskazać najważniejsze obszary wymagające zmian i określić kierunki dalszej aktywności samorządów.
Raport zbiorczy umożliwi natomiast porównanie wyników między placówkami, identyfikację wspólnych problemów i potrzeb oraz sformułowanie szerszych wniosków dotyczących samorządności uczniowskiej.
Od diagnozy potrzeb do konkretnych działań
Badanie nie jest celem samym w sobie. Stanowi pierwszy etap szerszego procesu, którego zadaniem jest zwiększenie sprawczości młodzieży i wzmocnienie roli samorządów uczniowskich.
Wyniki diagnozy zostaną wykorzystane podczas realizacji kolejnych działań projektowych, w tym Akademii Samorządów Uczniowskich oraz Szkolnego Budżetu Obywatelskiego.
Dzięki temu program warsztatów i inicjatywy realizowane przez uczniów będą mogły odpowiadać na rzeczywiste potrzeby poszczególnych społeczności szkolnych.
Chcemy również, aby opracowane raporty stały się praktycznym narzędziem dialogu między uczniami, samorządami uczniowskimi, nauczycielami i dyrekcjami szkół – także po zakończeniu naszego projektu.
Bo skuteczna samorządność uczniowska zaczyna się od słuchania młodzieży, ale jej prawdziwą wartość widać dopiero wtedy, gdy głos uczniów przekłada się na konkretne decyzje i działania.
